We kunnen niet om het feit heen dat de prijzen alsmaar duurder worden. Vooral energie en vervoer begint een flinke hap uit ons budget te nemen. Maar is dat wel zo? Is het leven echt duurder geworden? Uit onderzoek blijkt dat de meeste producten zelfs in de afgelopen 30 jaren niet duurder zijn geworden in verhouding tot de lonen. Voor een brood betaal je nog steeds een gelijkaardige prijs als 30 jaar geleden. Enkel de aardappelen zijn duurder geworden tegenover vroeger. Veel consumentenproducten zijn daarentegen sterk in prijs gedaald. Waar een laptop 10 jaar geleden nog ongeveer €4000 gemiddeld kostte, betaal je nu voor een doorsnee model ongeveer €800, wat een prijsdaling is met 80%. Ook anderen elektronische goederen zijn sterk in prijs gedaald, zoals TV, GSM etc.
Hoe komt het dan toch dat we de indruk krijgen dat we minder over houden op het einde van de maand?
Hiervoor liggen volgens sommigen verschillende oorzaken aan de grondslag. We zetten de belangrijkste oorzaken eens op een rijtje:
- 30 jaar geleden werd er gewoon minder geld uitgegeven aan luxe-artikelen, denk maar aan TV. Nu hebben veel gezinnen zelfs meer dan één TV-toestel in huis. Ook andere apparaten zijn stilaan in de huiskamer naar binnen geslopen, zoals HIFI-installaties, Gameconsoles, Home-theater, etc. Natuurlijk mogen we niet vergeten dat we ook geld uitgeven aan computer, GSM, GPS, Internet, Ipod, Iphone, eventueel 3G, …
Hierdoor wordt een deel van het gezinsbudget sowieso al opgesoupeerd aan deze spullen, zodat er minder geld over blijft voor basisbehoeften zoals wonen, vervoer en voedsel. Bovendien zijn we alle elektronische spullen gaan zien als basisbehoeften en willen we niet onderdoen voor de buren of kenissen. Dit legt een grotere druk op het gezin. - Door de aanschaf van al deze elektronische spullen is men echter één belangrijk detail vergeten. Al deze apparaten verbruiken elektriciteit. Het moet dan ook niet verwonderen dat de meeste gezinnen hun elektriciteitsfactuur fors hebben zien stijgen de afgelopen 10 jaar. Niet alleen de prijsstijgingen van energie zijn een belangrijke factor, maar ook het feit dat een gemiddeld gezin meer verbruikt per jaar. De combinatie van beiden maakt het natuurlijk extra pijnlijk.
- Andere levensstandaard en stijl. We maken ook meer gebruik van allerlei media. Waar vroeger de TV moest dienen
voor het journaal en een ontspanningsprogramma, staat bij veel mensen de TV al van ’s morgens op. ’s Ochtends staat Zappelin of Sesamstraat al op voor de allerkleinsten, terwijl de ouders aan hun cappuccino nippen en hun mails nakijken. Vervolgens vertrekken ze liefst in een grote 4×4 om eerst de kinderen voor de schoolpoort af te zetten en nadien lekker te stressen op de autosnelweg op weg naar het werk. Vroeger gingen veel meer kinderen met de fiets naar school of met de bus. Ouders lazen misschien eerder de krant en TV ’s ochtends opzetten had geen zin want je kreeg toch alleen testbeeld! - Het nijpend tekort aan energie, vooral bij de fossiele brandstoffen heeft natuurlijk de prijzen ook nog eens flink opgedreven. Bovendien moeten we nooit meer verwachten dat er nog een prijsdaling zal inzitten. Hou je maar schrap voor wat er nog komen gaat… Fietsenwinkels zullen nog gouden zaken doen…
Het nijpende tekort is te verklaren door twee belangrijke fenomenen. Ten eerste zijn de reserves van fossiele brandstof aan het op geraken. Er zijn op andere plaatsen op aarde nog wel reserves, maar ze zijn niet altijd exploiteerbaar met de huidige technologiën. Ten tweede is de vraag naar fossiele brandstoffen sterk toegenomen, zeker door landen als China en India. - De economie is volledig gebaseerd op olie. We laten verse kiwi’s uit Nieuw Zeeland overkomen met de vlieger en kweken verse tomaten in koude klimaten. Bovendien werken alle bedrijven met een “just-in-time” systeem, wat de druk op deze olie-afhankelijkheid nog vergroot. Denk maar eens voor één dag de transportsector weg. Dan ligt Europa en de VS plat. Terug weg van de olie is de toekomst. Langzamere transporten over water en stock aanleggen wordt terug noodzakelijk. Ook moet die kiwi uit Nieuw-Zeeland duurder worden gemaakt, zodat mensen eerder lokale groenten en fruit zullen eten. 30 jaar geleden wisten de mensen niet wat een kiwi was, laat staan de nieuwe exotische vruchten waar we de naam zelfs niet kunnen van herhalen. Nu wordt de prijs voor de milieuvervuiling niet in het product doorgerekend. Dat zal in de toekomst veranderen.
- De vlucht uit de stad heeft ervoor gezorgd dat het platteland onder grote druk is te komen staan. Mensen willen allemaal de luxe van het groene platte land en kiezen dan voor een snelle bolide om naar het werk te karren. Op zich is daar niets mis mee, maar de situatie is natuurlijk veranderd. De wegen zijn dichtgeslibd, de steden worden verkeers-arm gemaakt, mensen bouwen op plaatsen waar het niet altijd geschikt is en dan vernielen modderstromen bij zware regenval de dorpskernen, …
Als we in de stad wonen, kort bij het werk, dan kan je met de fiets zonder file naar het werk toe. Een nuttige tip is om zeker niet verder van 15km van je werk te gaan wonen. Net buiten de stad is het even groen als op het platte land, maar je bent snel aan alle winkels en in het stadscentrum. (Lees meer over de fiets in onze rubriek “fiets”). - De stress van het dagelijkse gebeuren (de files, de kids droppen aan de schoolpoort, al het slechte nieuws op tv over duurdere prijzen etc) maakt dat meer mensen verre bestemmingen kiezen per vliegtuig, waar we als gewone burger (30 jaar geleden) enkel konden van dromen. Ook vakantie neemt stilaan een grotere hap uit ons budget. Bovendien zijn het niet enkel de jaarlijkse reizen die de doorslag geven, maar de vele daguitstapjes naar pretparken, de kust, festivals enz. In ons geval kosten al deze evenementen samen evenveel als onze jaarlijkse reis.
- Reizen zijn ook altijd naar verre bestemmingen. Vaak weten de mensen niet meer wat er leeft in hun eigen omgeving. Een uitstap in je eigen buurt (door te wandelen of te fietsen) kan nochtans verrassend zijn. Er zijn heel wat mooie plekjes in je buurt te bewonderen, gaande van natuurgebieden, bossen, recreatiegebieden etc. Je kunt ook altijd ideetjes opdoen door eens op Google Earth naar je woonplaats te zoeken en in de omgeving interessante plekjes af te speuren. Mensen zoeken het dan weer te ver, zodat ze weeral de wagen nodig hebben om er te geraken. Beperk eens je cirkel tot 10km rondom je woning.
- Onze eetgewoonten zijn ook flink gewijzigd en passen perfect in het stress-gecontroleerde leventje van velen. Veel mensen maken geen tijd meer vrij om te genieten van het eten, het samen zitten aan tafel. Het koken van vers eten is ook al in de verdrukking gekomen door kant-en klare maaltijden. Niet alleen zijn deze maaltijden ongezond (ze bevatten bewaarmiddelen en veel teveel zout), ze zijn ook veel duurder dan verse groeten, fruit en vlees of vis. Wie bijvoorbeeld zelf vers brood bakt (wij doen dit, lees er meer over bij onze rubriek “tips”) kan serieus wat geld besparen. Je hebt lekkerder en gezonder brood, maar een speciaal brood kost slecht 35% van datgene wat je bij de bakker haalt. Ook zelfgekookte voeding kost minder dan de helft van kant-en klare maaltijden. Wij doen dit nog dagelijks en het is warm aan te bevelen. Bovendien is koken voor ons ontstressen en eens het verstand helemaal op nul kunnen zetten.
- Voedsel is natuurlijk duurder geworden en deze trend zal zich verder zetten, doordat ontwikkelingslanden uit hun status van ontwikkelingsland geraken. De vraag naar grondstoffen en voeding is hierdoor sterk gestegen. Indien er bovendien massaal voedsel zou omgezet worden in biobrandstof, zitten we helemaal met een probleem. Ook overbevissing en intensieve veeteelt beginnen hun tol te eisen.
- In plaats van steeds te consumeren zouden we moeten leren consuminderen. We kopen vaak apparaten (al dan niet voorzien van een stekker), die we na enkele keren te gebruiken in de kast gooien om het dan nooit meer te bekijken. Dit is zonde van het geld en de grondstoffen. We upgraden ook heel vaak onze elektronische spullen. We moeten ons echter de vraag stellen of de computer die we hebben echt wel afgeschreven is of dat we gewoon weeral de laatste trend willen volgen. GSM’s worden ook heel frequent weggedaan, terwijl er vaak niets aan mankeert.
Er zijn ook heuse winkelketens die gespecialiseerd zijn in het verkopen van goedkope troep (vul de namen zelf maar in. Het begint met BL….., of CA…., of GI…… of LE……..), waarvan we zelfs weten dat we het niet echt gaan gebruiken, maar dat ons toch (door sluwe reclametechnieken) boeit en we het dan toch weer kopen. - Er worden steeds meer sluwe manieren gevonden om geld uit je zakken te halen. Digitale TV, HDTV, video-on-demand, 3G… het zijn allemaal leuke snufjes die vooral op termijn veel geld kosten. Een film bekijken op je gsm kost misschien slechts 2 euro, maar als je er 10 op een maand bekijkt ben je wel 240 euro kwijt per jaar. Ook films bestellen via je digitale TV is niet gratis. Het loopt dus allemaal snel op en er worden altijd maar behoeften bij gecreëerd. Ook internetabonnementen en GSM-abonnementen zijn veel duurder dan de apparaten zelf. Het dikt alles tesamen aardig aan. Ook niet verwonderlijk dat wanbetalingen zich nu het meest voordoen in de telecomsector. Daar worden nu de grootste schulden gemaakt.
Conclusie
De olieprijs alleen ligt niet aan de grondslag van het duurdere leven. Het is vooral een verkeerde mentaliteit met het omgaan van goederen en energie dat ons de das om doet. Het is daarom belangrijk om kritisch naar je eigen gezinssituatie te kijken en de pijnpunten aan te pakken. Iedereen kan door mentaliteitswijziging serieuze besparingen realiseren. Onze site geeft je alvast een boel tips om aan de slag te gaan.
De Franse Filosoof Émile Augiste Chartier schreef leuke citaten, waaronder:
- “Er wordt gezegd dat het geluk ons aldoor ontvlucht. Dat klopt voor het kant en klare geluk. Maar het geluk dat wij moeten verwerven, ontsnapt ons niet.”. Geluk kan je niet kopen met elektronische gadgets. Dat geluk is van zeer tijdelijke aard en ebt snel weg. Sommige mensen zijn voortdurend bezig met het vullen van de leegtes met nieuwe gadgets.
- “Wat ik zo mooi vind, is dat degene die de fout buiten zichzelf zoekt, nooit tevreden is, terwijl degene die de fout meteen bij zichzelf zoekt en zegt: ‘Wat ben ik stom geweest’, door zijn ervaring rijker wordt en blijmoedig is.”. We zijn nooit te oud om iets te leren. Ook leren besparen en ecologischer leven hoort daar thuis. Ook wij ontdekken elke dag nieuwe manieren om anders te leven.
- “Zolang we de samenhang tussen de dingen en tussen oorzaak en gevolg niet hebben begrepen, zien we tegen de toekomst op als tegen een berg.”. Het is dus belangrijk dat we ons goed informeren om te weten wat de toekomst op vlak van prijzen, milieu en energie ons zal brengen.
- Geluk = Verlangen gedeeld door het succes. Hoe meer goederen we verlangen en hoe minder succesvol we erin zijn, des te ongelukkiger we zullen worden. Leren consuminderen en anders leven brengt dus automatisch meer geluk. (Deze laatste is van ons).
Het is dus aan ieder van ons om anders te gaan leven. Dit doe je door te consuminderen, energiebewuster te zijn, maar ook kritischer. Hierdoor gaat er een enorme druk en prestatiedrang van je schouders vallen. We werken ons te pletter en houden veel te weinig vrije tijd over. En deze kostbare vrije tijd willen we dan zo duurzaam mogelijk invullen. Maar meestal wil dat ook zeggen “zo duur mogelijk”. Dure vakanties, wellnes, gadgets, noem maar op. Wie kan consuminderen, gaat minder geld uitgeven om moet niet zo hard meer presteren om bij te benen. Het is dé manier om uit de negatieve vicieuze consumptiecirkel te stappen.
http://consuminderen.startpagina.nl/
Wij hebben nog een consuminderlijst gemaakt die je stap voor stap kunt volgen om uit te maken of je een aankoop echt wel nodig hebt:
- http://www.groenhuis.org/grafiek/consuminderlijst.xls
- http://www.groenhuis.org/grafiek/consuminderlijst.ods
TIPS:
- Vergelijk het verbruik van producten bij hun aankoop. Heel wat toestellen zien er geweldig uit, maar dat kan je ook stellen van hun energieverbruik. Soms zijn er ook heel zuinige alternatieven. Soms heb je ook gewoon die leuke toestellen niet nodig. Vaak hebben mensen spijt van een aankoop.
- Moet het echt altijd met een stekker? Je kunt je die vraag heel vaak stellen. Hebben we echt nood aan een elektrische tandenborstel of een elektrische mop om de grond te vegen?
- Zijn we gelukkiger als we veel voorwerpen bezitten? Misschien zijn we op den duur ongelukkiger, want regelmatig gaat er wel eens iets stuk en geeft dit alleen maar aanleiding tot frustratie.
- Kennen we onze omgeving nog? Veel mensen kennen bepaalde streken in Thailand beter dan de straat om de hoek. Nochtans is het heel wat te beleven in je eigen buurt. Het is enkel kwestie van vindingrijkheid en een beetje zoeken.
- Door gebruik te maken van veel elektronische gadgets valt er iets anders (en heel belangrijk) weg, namelijk sociaal contact. Een uurtje op een PC is zo voorbij maar hierdoor verwaarlozen we ons gezin, familie en vrienden. Een gezellig etentje kan nochtans deugd doen.
- Probeer terug zelf te koken. Het is een zeer ontspannende bezigheid na een drukke dag. De geuren van verse voeding en de pruttelende potjes zijn een feest voor neus, tong een oog.
- Kies voor zoveel mogelijk verse producten, die ook streekgebonden zijn. Lokaal gekweekte groenten zijn niet alleen beter voor het milieu, maar ook voor de plaatselijke economie. Kies ook voor biovoeding. Je lijf zal je dankbaar zijn.
- Let op met de media (kranten, tv, etc). Het zijn dé kanalen bij uitstek waar men reclame maakt voor nutteloze en fris ogende gadgets. De media geven je ook vaak het gevoel dat je er niet bij hoort als je niet in het bezit bent van een bepaald voorwerp of dienst. Nochtans draait het hier helemaal niet om.
- Stel een budget op waar je niet wenst over te gaan qua aankopen van gadgets. Stel het budget scherp genoeg in. Je zult automatisch gaan vergelijken en je ook afvragen of je werkelijk beter wordt van het aangekochte voorwerp. Wees kritisch en kijk niet alleen naar de voordelen maar ook naar de nadelen.
- Ga nooit winkelen met een lege maag, anders ga je veel impulsaankopen doen, zeker wat voeding betreft.
- Maak een boodschappenlijstje op van alles wat je nodig hebt en hou je daaraan, zonder eerst nog alle rekken af te lopen en weer te vervallen in de aankoop van nutteloze goederen of producten.
- Neem de kinderen niet mee naar de winkel als het kan. Je gaat sneller door de winkel heen en het risico is kleiner dat je geen prullaria (aan de kassa) moet kopen voor de kinderen.
- Ga ook eens kijken in een kringloopwinkel of je geen spullen kunt vinden om ze een tweede leven te geven. Sommige artikelen zijn nog in quasi nieuwe staat en kan je kopen voor een prikje. Ook op rommelmarkten zijn soms gouden zaken te doen.
- Leg jezelf een structuur op, zodat je niet verzeild geraakt in ganse dagen TV kijken. Neem tijd voor sport, koken, het gezin, poetsen, familie en vrienden… TV zit vaak gevuld met heel wat nutteloze programma’s en veelvuldige herhalingen. Bovendien verbruikt uren TV-kijken op jaarbasis heel wat elektrische energie en maakt het ons asocialer.